کوتاه در مورد تاریخچه آسفالت

آسفالت کلمه‌ای فرانسوی است (Asphalt) و به ماده ترکیبی گفته شده که از مخلوط‌کردن شن، ماسه و قیر ساخته می‌شود. کاربرد اصلی آسفالت در ساخت جاده‌ها و خیابان‌ها است. آسفالت را با توجه به نحوه ترکیب و اختلاط، به سه دسته آسفالت گرم، آسفالت سرد و آسفالت حفاظتی تقسیم می‌کنند. در ادامه با مروری کوتاه در تاریخچه آسفالت، انواع مختلف آن وکاربردهای هر کدام را معرفی می‌کنیم.

 

تاریخچه آسفالت

 

تاریخچه آسفالت

همان طور که گفتیم آسفالت کلمه‌ای فرانسوی بوده که علاوه بر بتن آسفالتی به معنای قیر نیز می‌باشد. البته در زبان فارسی منظور از آسفالت همان بتن آسفالتی است که به طور مختصر آسفالت گفته می‌شود.

مخلوط آسفالت از سال‌ها پیش مورد استفاده قرار می‌گرفته و لازم به ذکر است که تاریخچه آسفالت و ساخت اولین جاده آسفالته به سال‌های 604 – 625 قبل از میلاد بر می‌گردد. جان متکالف (John Metcalfe) اولین کسی بود که اجرای کامل آسفالت در جاده را انجام داد. تکامل و پیشرفت آسفالت همچنان ادامه داشت و در اوایل سال 1820، جاده‌های مدرن با یک لایه قیر توسط دو مهندس اسکاتلندی به نام‌های جان لودون مک آدام و توماس تلفورد ابداع شد. در حقیقت این دو مهندس اسکاتلندی را می‌توان مخترع آسفالت مدرن به صورت امروزی دانست. پس از سال 1900 و در قرن بیستم، توجه به کنترل‌های آزمایشگاهی افزایش یافت و آزمون‌های بیشتری بر روی آسفالت انجام شد؛ افزایش ترافیک در جاده‌ها موجب شد تا به مقاومت بیشتری برای آسفالت نیاز شود و به دنبال راه کار‌هایی برای جلوگیری از ترک خوردن آن باشند.

اصلاح آسفالت با استفاده از ترکیبات گوگردی، یکی از بهترین روش‌هایی که برای افزایش مقاومت آسفالت، توسط سال‌ها مطالعه به اثبات رسیده است. همچنین استفاده از مواد چسباننده قوی‌تر مانند اصلاح‌کننده‌های آسفالت و مواد سنتزی برای جلوگیری از ترک خوردن روسازی آسفالت نیز بسیار موثر است.

یکی از دلایل استفاده زیاد از آسفالت قابل بازیافت بودن آن به طور 100% است که به عنوان بیشترین ماده ساخت و ساز بازیافت شده به حساب می‌آید.

 

لایه بندی آسفالت

 

انواع آسفالت

آسفالت گرم، آسفالت سرد و آسفالت حفاظتی، سه دسته اصلی آسفالت بر اساس نحوه کاربرد و اختلاط است. هر کدام از این دسته‌ها نیز شامل انواع مختلفی هستند که در ادامه به آن‌ها می‌پردازیم.

 

آسفالت گرم

به آسفالت‌هایی می‌گویند که قیر و مصالح سنگی به صورت گرماگرم مخلوط شده و همان‌طور گرماگرم بر روی جاده پخش و سپس متراکم می‌شوند. این آسفالت شامل قشرهای مختلف آسفالت توپکا (رویه)، بیندر (آستر)، اساس قیری (لایه ای از قیر که زیر آسفالت قرار میگیرد)، ماسه آسفالت و آسفالت متخلخل است که در روسازی راه استفاده می‌شوند.

 

مشخصات آسفالت توپکا

 

آسفالت سرد

از مخلوط کردن سنگدانه‌ها با قیر‌های محلول یا قیرآبه‌ها در دمای محیط، آسفالت سرد به دست می‌آید؛ این آسفالت در همین دما و به صورت سرد پخش و متراکم می‌شود. سنگدانه‌ها می‌توانند در زمان مخلوط شدن با قیرآبه مرطوب باشند، اما در صورت استفاده از قیر‌های محلول حتما باید خشک شده باشند. از مزیت آسفالت سرد این است که می‌توان آن را در مسافت زیاد حمل و پخش کرد یا آن را در کارگاه انبار نمود و بعدا استفاده کرد.

در صورتی که تمام ضوابط و معیارهای طراحی و محدودیت‌های ترافیکی مسیر رعایت شود، کاربرد آسفالت سرد در کلیه لایه‌های روسازی وجود دارد. برای مسیر‌های با ترافیک سبک و متوسط، در قشر‌های رویه، آستر و اساس قیری می‌توان از آسفالت سرد استفاده کرد؛ برای ترافیک‌های سنگین نیز می‌توان در اساس قیری از این آسفالت استفاده کرد.

آسفالت حفاظتی

آسفالت حفاظتی به پخش قیر در راه‌های خاکی، شنی، آسفالتی و بتنی گفته می‌شود که بلافاصله پس از آن بر روی قیر سنگدانه می‌ریزند. استفاده از مخلوط‌های پیش ساخته آسفالتی مانند دوغاب قیری یا میکروسرقیسینگ نیز از روش‌های دیگر آسفالت محافظتی است. در این نوع آسفالت از قیرهای محلول، قیرآبه‌ها یا قیر خالص با گرانروی کم استفاده می‌کنند.

کاربرد آسفالت‌های حفاظتی در غیر قابل نفوذ کردن بستر راه، افزایش مقاومت لغزشی و سایشی و ترمیم موقت رویه‌های آسفالتی یا بتنی موجود است. این روش رویه‌سازی با سرعت و سهولت بیشتری نسبت به آسفالت گرم اجرا شده و نیاز به ماشین آلات و تجهیزات کمتری نیز دارد؛ این ویژگی‌ها در نهایت باعث می‌شود آسفالت حفاظتی بسیار مقرون به صرفه‌تر از آسفالت گرم باشد.

 

آسفالت حفاظتی چیست

 

آسفالت محافظتی شامل چهار دسته زیر بوده که هر کدام برای کاربرد خاصی استفاده می‌شوند:

  1. چیپ سیلینگ (سطحی یک یا چند لایه‌ای)
  2. سیلکوت‌ها (اندودهای آب‌بند)
  3. مخلوط‌های آسفالتی قیرآبه‌ای (مانند دوغاب قیری و میکروسرفیسینگ)
  4. غبارنشانی و روغن‌پاشی راه (جهت تثبیت راه و ‌جلوگیری از گردوغبار)